|
< უკან დაბრუნება...<<<ეკლესია - მონასტრები>>>
შუამთა - ახალი და ძველი (თელავის რ-ნი), ბიბლიოგრაფია:
1. ახალი შუამთა //ნაკაშიძე ლ. საქართველოს საქმიანი და გამოჩენილი ადამიანები.-თბ.,2003.-გვ.87. - მოკლე ცნობები ტაძრის შესახებ ქართულ და ინგლისურ ენებზე.
2. ახალი შუამთა //საქართველო: ენციკლოპედია - თბ., 1997, გვ.284. - შუამთის სამონასტრო კომპლექსის მთავარი ნაგებობის - ღვთისმშობლის შობის სახ.ეკლესიის, მრავალსართულიანი კოშკისა და სამრეკლოს აღწერილობა, ძეგლის დათარიღება. მოხსენიებულია ლევან კახთა მეფის მეუღლე თინათინი (მე-16 ს.).
2. ბერიძე ვ. XVI-XVIII საუკუნეების ქართული საეკლესიო ხუროთმოძღვრება.- თბ., 1994.- გვ.127-130. ტექსტს ახლავს ფოტომასალა.
3. კერესელიძე ი. 26 ოქტომბერს 1860 წელს ს. რუისპირი //ცისკარი -1861, № 8, გვ.349-355.- ახალი შუამთის მონასტრის აშენების ისტორია. მოხსენიებულია ერეკლე მეორე.
4. ახალი შუამთის ხახულის ღვთისმშობლის დედათა მონასტერი - თბ., 2002, ბუკლეტი. XVI საუკუნის 50-იან წლებში კახეთის მეფის, ლევანისა და მისი მეუღლის თინათინის მიერ აგებული ეკლესიის მოკლე ხუროთმოძღვრულუ დახასიათება, ისტორია, სამონასტრო ცხოვრება, მოხატულობა.ტექსტს ერთვის ფერადი ილუსტრაციები.
5. არჯევანიძე ი. თბილისიდან ალაზნის ველისაკენ - თბ., 1958, გვ.227-228 - ცნობები XVI საუკუნის ძეგლის-შუამთის შესახებ.
6. ახალი შუამთა //ბერიძე ვ. ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება - თბ., 1974, გვ.171 - მონასტრის მოკლე არქიტექტურული ანალიზი.
7. ახალი შუამთა. შუამთა //საქართველოს სულიერი საგანძური - წ.I, თბ., 2005, გვ.64-67. - ხალხური გადმოცემა ახალი შუამთის ეკლესიის აგების შესახებ; ძველი და ახალი შუამთის ეკლესიების მოკლე აღწერილობა. ტექსტი ქართ. და ინგლ. ენბეზე. დართულა ძეგლების ფოტოები.
8. ახალი შუამთის სამონასტრო კომპლექსი //"ჟღერს ქვის ჰარმონია", ტ.13, ციცინათელა., თბილისი, 2006წ. გვ.118-121
9. შუამთა ძველი //ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია - ტ.XI, თბ., 1997, გვ.50; გვ.271 - რიყის ქვით ნაგები სამი ეკლესიის (ბაზილიკა - V ს., მცხეთის ჯვრის ტიპის გუმბათოვანი ეკლესია - VII ს., აგურით ნაგები ჯვარგუმბათოვანი ეკლესია - XV ს.), მოკლე ისტორია და არქიტექტურული აღწერილობა. მოხსენიებული არიან: მეფე ლეონ II და მისის მეუღლე, გურიელის ასული თინათინი (XVI ს.).
10. ძველი შუამთა //თაყაიშვილი ექვ. არხეოლოგიური მოგზაურობანი და შენიშვნანი წიგნი პირველი, ტფ., 1907, გვ.270-272. - მონასტრის კედლებზე, კანკელსა და მუხის კარეზე შემორჩენილი წარწერების ანალიზი.
11. ძველი შუამთა //ბერიძე ვ. ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება - თბ., 1974, გვ.22; 171. - მოკლე ცნობები ახალი და ძველი შუამთის ტაძრების შესახებ.მოცემულია ახალი შუამთის ეკლესიის ზომები, გეგმა ნ.სევეროვის ანაზომის მიხედვით და საილუსტრაციო მასალა (ტაბ.10, 39; სურ.49-52).
12. ახალი შუამთის ხახულის ღვთისმშობლის დედათა მონასტერი - თბ., 2002, 13გვ - ტაძრის მდებარეობა, დაარსების ისტორია; ხახულის ღვთისმშობლის ხატის შესახებ, მთავარი ტაძრის-ღვთისმშობლის შობის სახელობის ეკლესიის მოკლე აღწერილობა, ფრესკული ფერწერის ანალიზი. ტექსტი ქართ. და რუს. ენებზე. ახლავს ტაძრის, ხატებისა და სხვა სიძველეთა ფოტოები.
13. ალავერდის ეპარქია: შუამთის ხახულის ღვთისმშობლის ხატის მონასტერი // გუნია ირ. საქართველოს მონასტრები: ენციკლოპედიური ცნობარი - თბ., 2005, გვ.12-14 - მონასტრის დაარსება, მოკლე ისტორია, ტაძრის ტერიტორიაზე ჩატარებული აღდგენითი სამუშაოები, სიძველეები - ზოგადი მიმოხილვა. მოხსენიებულნი არიან: ტაძრის პირველი წინამძღვარი გაბრიელი (მაყაშვილი. XVI ს.), კირიონი (საძაგლიშვილი. შემდეგში კათალიკოს-პატრიარქი კირიონ II), ალავერდელი მიტროპოლიტი დავითი (მახარაძე, 1997 წ.), საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი ილია II. ტექსტს ახლავს ღვთისმშობლის შობის სახელობის ტაძრის ფოტო.
14. ფეოდალური ეპოქია არქიტექტურა: ძველი შუამთა //ციციშვილი ირ. ქართული არქიტექტურის ისტორია - თბ., 1955, გვ.45 - მცხეთის ჯვრის ტიპის ტაძრის - ძველი შუამთის მოკლე აღწერილობა.
15. ძველი შუამთა //ჩუბინაშვილი გ. ქართული ხელოვნების ისტორია - ტ.I, ტფ.1936. გვ.29. - ერთნავიანი ეკლესიის მოკლე აღწერილობა. ტექსტს ახლავს სურ.6.
16. შუამთა ეკლესია ღვთისმშობლისა //ბარნაველი თ. კახეთის ისტორიული ძეგლების წარწერები - თბ., 1961, გვ.136-145 - შუამთის ძეგლების წარწერების ვრცელი პალეოგრაფიული ანალიზი.
17. ბარამიძე რ. შუა მთის მონასტერი //ცნობის ფურცელი - 1899 (15 ოქტ.), N940, გვ.3.
18. თელაველი კახეთი. შუა მთის მონასტერი და მისი დღეობა //ცნობის ფურცელი - 1898 (1 ოქტ.), N643, გვ.2-3.
19. (პაატაშვილი ივანე) დიმიტრაშვილი. შუამთა (კახეთი) // ცნობის ფურცელი - 1902 (18 სექტ.), N1928, გვ.4. - ხახულის ღვთისმშობლის მონასტერი და მისის დღეობის შესახებ.
20. შუამთის ძველი ეკლესია //მოსულიშვილი ჰ. ქართული ძეგლის სტრუქტურა: IV-XIII სს. გუმბათოვანი არქიტექტურა - თბ., 1983, გვ.49. - მოკლე ცნობა ძველი შუამთის VII საუკუნის, ჯვრის ტიპის ეკლესიის გეგმასა და კონსტრუქციულ სტრუქტურაზე.
21. ტ.ა.ს. შუა-მთა //დროება - 1881(12 ივნ.), N120, გვ.1-2. - მონასტრის მდებარეობასა და მის დაარსებაზე.
22. ტ[არასი]ა[რქიმნადრიტი] უნაბი შუამთისა // საქართველოს სასულიერო მახარობელი - 1864, NIX, გვ.77-78 - ძველი და ახალი შუამთის ეკლესიების მოკლე აღწერილობა.
23. შუა-მთა. მონასტრის დაარსება //მწყემსი - 1900, N13-14, გვ.11-13. - შუამთის ხახულის ღვთისმშობლის სახელობის მონასტრის დაარსების, მდებარეობის, არქიტექტურის, მხატვრობისა და აქ დაცულ სიძველეთა შესახებ.
24. შუამთა //ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია - ტ.XI.- თბ., 1987, გვ.50-51. - სამონასტრო კომპლექსის შენობა-ნაგებობათა აღწერილობა. ტექსტს დართული აქვს ძველი შუამთის გუმბათოვანი ეკლესიის ფოტო.
25. ჭილაშვილი ი. კახეთის ქალაქები - თბ., 1980, გვ.206-211 - მიმოხილულია ძველი და ახალი შუამთის სამონასტრო კომპლექსის შესახებ არსებული ისტორიული წყაროები. ახალი შუამთის მაშენებლად მოხსენიებულია კახეთის მეფის ლევანის მეუღლე -დედოფალი თინათინი.
26. ხელაევი მ. საისტორიო მასალა შუამთის მონასტერზე // მწყემსი - 1885, N6, გვ.9-11 - მონასტრის ისტორია, საეკლესიო ნივთებისა და ხელნაწერების აღწერილობა.
19. ხახულის მონასტერი //დროება -1879 (24 ოქტ.), N219, გვ.1-2 - ღვთისმშობლის სახელობის მონასტრის წარწერებზე.
20. შუამთა //ყაუხჩიშვილი თ. საქართველოს ბერძნული წარწერების კორპუსი - თბ., 2004. გვ.314-316 - ახალი შუამთის ღვთისმშობლის სახ.ეკლესიის კედლებზე, სვეტებსა და თაღებზე შემორჩენილი ბერძნული წარწერებისმ პალეოგრაფიულ-ენობრივი ანალიზი. წარწერათა შესრულების სავარაუდო თარიღი.
21. შუამთა //ყაუხჩიშვილი თ. ბერძნული წარწერები საქართველოში - თბ., 1951, გვ.322-326 - ძეგლის მოკლე ხუროთმოძღვრული აღწერილობა, საკურთხეველში, კედლებსა და სამხრეთ სვეტზე არსებული ბერძნული წარწერების ანალიზი.
22. ძველი შუამთა //ნაკაშიძე ლ. საქართველოს საქმიანი და გამოჩენილი ადამიანები - თბ., 2003, გვ.62. - მოკლე ცნობა არქიტექტურული ანსამბლის შესახებ ქართ. და ინგლ. ემნებზე. ტექსტს დართული აქვს ძეგლის ფოტო.
|
